sobota, czerwiec 19, 2021
Follow Us
×

Ostrzeżenie

JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/18906.
×

Uwaga

There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/18906
środa, 01 październik 2014 00:00

Włochy: Tirano - krańcowe stacje dwu krajów Wyróżniony

Napisane przez Cezary Rudziński
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Na północnym krańcu Lombardii, tuż przy granicy Włoch ze Szwajcarią, w prowincji Sondrio i regionie górnego Veltlinu ( po włosku Valtellina, w lokalnym narzeczu lombardzkim Valtuline) położonego w dolinie rzeki Adda, leży niewielkie, zaledwie nieco ponad 9-tysięczne miasto i siedziba gminy, Tirano.

Mimo dosyć ciekawej przeszłości i paru cennych zabytków jakie się w nim znajdują, zupełnie pominięte zarówno w znanych mi polskich przewodnikach po Włoszech, jak i dosyć drobiazgowym Bedekerze z... 1908 roku „Italien. Von den Alpen bis Neapel" (Włochy. Od Alp do Neapolu).

Już w roku 1073

Ale trochę faktów na jego temat znalazłem zarówno na miejscu, jak i w innych zagranicznych źródłach. Dziś to lokalne centrum regionu rolniczego, w którym uprawiane są przede wszystkim jarzyny, warzywa i winorośl, z niewielkimi zakładami przemysłowymi oraz rzemieślniczymi, położone na lewym brzegu rzeki Adda, po raz pierwszy wspomniane zostało w dokumentach, jako zamek Dosso, już w roku 1073. Na początku XIV wieku Tirano podporządkowane Mediolanowi stało się główną miejscowością górnego Veltlinu. Poważnie zniszczone w walkach pod koniec XV w, zostało odbudowane przez księcia Ludovico il Moro.
To jemu miasto zawdzięcza m.in. wzniesienie solidnych murów obronnych, które przydały się zwłaszcza podczas wojny religijnej katolików z protestantami. Kroniki odnotowały m.in. krwawe powstanie Sacro macello 19 lipca 1620 roku, a następnie Bitwę pod Tirano, z udziałem m.in. Hiszpanów, stoczoną 11 września tegoż roku. Później miasto, dzięki położeniu w pobliżu granicy Republiki Weneckiej, czerpało profity z handlu. W 1797 r. znalazło się w Republice Cisalpejskiej. Bardzo istotne znaczenie miało uruchomienie 29 czerwca 1902 roku przez prywatne przedsiębiorstwo Ferrovia Alta Valtellina linii kolejowej łączącej je z głównym miastem prowincji – Sondrio.

Początki linii kolejowych

Jako ciekawostkę można przytoczyć, że linia ta przejęta została przez państwowe koleje włoskie dopiero w 1970 roku. Transport kolejowy ma tu zresztą ogromne znaczenie. Tirano, dzięki powstałym później połączeniom, stało się ważnym miejscem tranzytowym między m.in. Mediolanem oraz – trasą słynnej linii przez przełęcz Bernina (2253 m n.p.m.) w Szwajcarii uruchomionej w 1908 r. przez Koleje Retyckie (Rhätische Bahn), z najstarszym szwajcarskim, a zarazem głównym miastem kantonu Gryzonia (Graubünden) – Chur. I. oczywiście innymi miejscowościami w kraju północnych sąsiadów.
Płynął nią, i nadal płynie w obie strony, nie tylko potok ludzi – słynny widokowy Bernina Express jest tylko ważną ciekawostką turystyczną, oprócz niego kursuje tędy wiele „zwykłych" pociągów, ale także towarów. Przede wszystkim drewna ze szwajcarskich lasów, przerabianego we Włoszech. W mieście znajdują się, zresztą tuż obok siebie, dwie stacje kolejowe. Linii włoskich oraz krańcowa (lub początkowa, w zależności od tego w którą stronę się jedzie) Kolei Retyckich. Gdy byłem tu poprzednio wiosna 2000 roku jadąc Bernina Expressem z północy na południe, w budynku tym znajdowała się placówka graniczna i celna, w której byliśmy kontrolowani.

Ciekawe zabytki

Stare miasto w Tirano otaczają średniowieczne mury z XIV i XV w z trzema bramami (Porta): Pischiavina, Bormina i Milanese. Zachowały się też ruiny zamku Św. Marii (Sta Maria), a także kilka starych zabytkowych dużych domów nazywanych pałacami (Palazzo): Salis, Pretorio – obecnie siedziba mera (podesty), Marinoni – współcześnie ratusz oraz na przedmieściach Pierani i Trombini. Jest też na Starówce kościół p.w. św. Marcina (S. Martino). A na górującym nad miastem zboczu ruiny najstarszej tutejszej budowli, zamku Dosso. Wśród winnic, także na zboczach góry, kościółek Sta. Perpetua – Świętej Perpetua.

{gallery}18906{/gallery}
Najciekawszą i najbardziej godną zobaczenia tutejszą budowlą jest Basilica Madonna di Tirano – bazylika p.w. Wniebowstąpienia NMP, wzniesiona w 1505 roku w odległości prawie kilometra poza ówczesnymi murami miejskimi. Obok niej znajdował się klasztor, obecnie stojący przy placu Kościelnym Palazzo S. Michele. Dookoła tych budowli – w 1578 roku bazylika otrzymała wysoką wieżę zbudowaną na planie kwadratu – powstała początkowo druga, niezależna od Tirano osada, łącząc z czasem z nim w jedną całość. Bazylika jest bardzo interesująca zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Ma dużą i bogato zdobioną nawę główną oraz dwie boczne. W lewej, tuż koło wejścia, znajduje się ołtarz z „cudownym" wizerunkiem Maryi.

Bernina expressem ulicami miasta

Uwagę zwraca także ołtarz główny oraz zawieszona po prawej stronie nawy stara drewniana, pięknie rzeźbiona ambona. A niemal vis a vis niej, po przeciwnej stronie, ogromne, także rzeźbione w drewnie, z metalowymi piszczałkami, stare organy. Ogromną ciekawostkę stanowią w Tirano pociągi przejeżdżające przez jego część w pobliżu bazyliki i przecinające m.in. fragment Piazza Basilica – placu Kościelnego. W pewnym momencie zaskoczył mnie dosyć donośny sygnał ostrzegawczy, na głos którego natychmiast stanęły wszystkie pojazdy zwalniając najpierw tory kolejowe. Na które po chwili powoli wtoczył się pociąg jadący do Szwajcarii. A po kilku minutach kolejny stamtąd do Włoch. Kursują one często, trzeba więc uważać.

 

a