niedziela, styczeń 19, 2020
Follow Us
×

Ostrzeżenie

JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/9458.
×

Uwaga

There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/9458
poniedziałek, 01 październik 2012 14:05

Słupsk: Miasto Gotyckich Bram

Written by
Rate this item
(0 votes)
Słupsk: Miasto Gotyckich Bram fot. Cezary Rudziński

Słupsk nazywany jest niekiedy Miastem Gotyckich Bram. Sporo na wyrost, bo ze średniowiecznych obwarowań miejskich ostały się tylko dwie i resztki murów. Wojny mocno przetrzebiły stare, gotyckie jeszcze zabytki. Te, które ocalały, odbudowano - niektóre od podstaw. I naprawdę warte są zobaczenia.

Najładniejszy widok na tutejsze Stare Miasto roztacza się z wysokiej wieży neogotyckiego ratusza zbudowanego na początku XX wieku, znakomicie zachowanego i utrzymanego. Jest to jeden z najpiękniejszych budynków w tym stylu w kraju. Wzniesiony na dawnym bagnie, naprzeciw XIV-wiecznej bramy miejskiej zwanej Nową, wyznaczył on nowe centrum poza średniowiecznym zakresem murów obronnych.

 

Dwie daty lokalizacji

Jedną z ciekawostek Słupska jest fakt, że posiada on dwie daty lokalizacji i obie z nich są obchodzone. Najpierw istniejącej już od dawna osadzie nad rzeką Słupią prawa miejskie nadał w 1265 roku książę gdański Świętopełk. 65 lat później, w 1310 roku już na prawie magdeburskim, prawa miejskie nadali tej miejscowości margrabiowie brandenburscy Jan i Waldemar.
Zarówno to miejsce, jak i cała Ziemia Słupska była przedmiotem rywalizacji książąt gdańskich i Gryfitów szczecińskich. W 1329 r. otrzymali ją Krzyżacy w zastaw za 6 tys. grzywien, tj. około 1,2 tony srebra, pożyczonych książętom szczecińskim. Kruszec ten posiadał wówczas znaczną wartość, nieporównywalną z obecną. Gdy po 12 latach nadszedł termin spłaty długu, książę Bogusław V nie posiadał jednak takiej kwoty. Zdarzyła się wówczas rzecz dosyć niezwykła. Mieszczanie i pomorska szlachta „zrzucili się" i wykupili miasto z krzyżackich łap. I chociaż nie brak opisów, a nawet malowidła w ratuszu przedstawiającego, jak to słupskie mieszczki oddawały na ten cel pierścienie i naszyjniki, fakt ten świadczy o tym, że Słupsk oraz jego okoliczne dwory były po prostu zamożne. W XIV i XV w. miasto należało do Hanzy, biło własną monetę i handlowało ze światem, wysyłając towary własnymi statkami.

 

Bogusław X i ostatni Gryfici

Znaczącą rolę w dziejach miasta i Pomorza Środkowego odegrał Bogusław X, książę – reformator, budując w mieście zamek książęcy. Ostatnią jego rezydentką była jego siostra Anna de Croy. Wraz z wymarciem książęcego rodu Gryfitów skończył się złoty wiek Słupska. Zaczęły się wojny, także religijne – był to przecież okres Reformacji, która spowodowała znaczne straty m.in. w wyposażeniu słupskich świątyń. Miasto ponownie zaczęło rozwijać się dopiero pod panowaniem pruskim.

{gallery}9458{/gallery}
Warto jednak zatrzymać się przy tym, co ze złotego wieku w Słupsku pozostało. Gdy z ratuszowej wieży patrzę w kierunku Słupi, mam przed sobą Stare Miasto. Na pierwszym planie znajduje się gotycka Nowa Brama z XIV w. Za nią stoi trójnawowy Kościół Mariacki z tego samego okresu. Na lewo od niego widzę kwadratową wieżę dawnego kościoła norbertanek.
Po prawej zobaczyć można gotyckie jądro Starówki. Smukły, wąski, jednonawowy kościół św. Jacka przesłania Zamek Książąt Pomorskich - tak, że widoczny jest tylko szczyt jego renesansowej wieży. Z dawnych budowli widzę jeszcze tylko Basztę Czarownic i Bramę Młyńską.

 

Pamiątki z XIV i XV wieku

Na Starówkę wchodzę obok Nowej Bramy. Wybudowano ją w II połowie XIV w., wzbogacając w 1650 roku o barokowy hełm nad stromym dachem z czerwonej dachówki wieńczącym czterokondygnacyjną budowlę. W przeszłości była ona więzieniem. Osadzano w nim m.in. żebraków, włóczęgów i Cyganów. Później, w latach 1724-1755 mieściło się w niej więzienie karne i przędzalnia. W XX w. mieściło się tu Muzeum Miejskie. Obecnie jest tu Pracownia Sztuk Plastycznych. Zaraz za tą bramą stoi na resztkach dawnych torów ostatni tramwaj linii nr 1, które kursowały w Słupsku od 1910 do 1959 roku. Obecnie w tym zabytku komunikacji miejskiej mieści się Informacja Turystyczna.

Ulicą Nowobramską dochodzę do Kościoła Mariackiego. Masywny, trzynawowy gotycki kościół zbudowany w II połowie XIX w., rozbudowany został w 1500 roku. Częściowo zniszczony podczas II wojny światowej, odbudowany został w 1948 roku. A w 2003 roku wzbogacił się o zrekonstruowany hełm z iglicą. Pierwotne gotyckie wyposażenie wnętrz stracił w większości już w latach Reformacji. Posiada jednak piękne łukowe sklepienie nawy głównej i nowoczesne witraże. Uwagę przyciąga tu zwłaszcza bogato zdobiona, renesansowa ambona podwieszona na jednym z filarów.

 

Nad Słupią

W pobliżu rzeki Słupi, przy resztkach średniowiecznych murów obronnych miasta wznosi się XV-wieczna Baszta Czarownic. Krążą o niej legendy - o tragediach kobiet oskarżanych o czary, dla których w XVII w. była więzieniem „wydobywczym" i miejscem tortur przed procesami i kaźnią: topieniem w Słupi lub spaleniem na stosie. Ostatni proces, słupskiej mieszczki Tiny Papisten, odbył się tu w 1701 roku. Rzekomą „czarownicę" spalono na stosie.
Baszta odbudowana w 1974 roku mieści obecnie Bałtycką Galerię Sztuki Współczesnej. Niemal zaraz za nią znajdują się pozostałe najstarsze zabytki miasta. Gotycka Brama Młyńska z XIV wieku odbudowana w 1980 r. mieści pracownie konserwatorskie Muzeum Pomorza Środkowego. W pobliżu stoi, nadal sprawny, Młyn Zamkowy z 1310 roku, przebudowywany w XVI i XIX w. W nim umieszczono zbiory etnograficzne Muzeum Pomorza Środkowego. Jego główną siedzibą jest dawna rezydencja Gryfitów – Zamek Książąt Pomorskich. Wybudowany w 1507 roku, przebudowany został w latach 1580-1587 w stylu renesansowym. Chlubą muzeum są kolekcje sztuki dawnej oraz największy na świecie zbiór prac Stanisława Ignacego Witkiewicza. Obejrzeć w nim można m.in. późnośredniowieczne rzeźby oraz przeniesione tu z prezbiterium kościoła św. Jacka sarkofagi ostatnich rezydentów zamku, księżnej Anny de Croy i jej syna Ernesta Bogusława de Croy. W piwnicach zamku mieści się stylowa restauracja, a przed wejściem do niego stoi współczesny pomnik ks. Bogusława X.
Ostatnim z tutejszych zabytków zasługujących na szczególną uwagę jest kościół św. Jacka. Jednonawowy ceglany gotyk z XIV w. o pięknej sylwetce i strzelistej, cienkiej wieży był świątynią dominikanów. Obecnie najcenniejszy i najciekawszy w tym kościele jest renesansowy ołtarz i polichromowana ambona, epitafium nagrobne księżnej i wnęka grobowa księcia, Anny i Ernesta Bogusława de Croy. Są tu także ufundowane przez niego barokowe organy, na których odbywają się koncerty. W kruchcie stoją ponad dwumetrowej wysokości, wyrzeźbione w drewnie figury świętych i rycerza.

 

Nie tylko zabytki

Mając trochę wolnego czasu, można obejrzeć jeszcze stojącą w pobliżu tej świątyni, przy ul. Juliana Tuwima, kaplicę św. Jerzego. Także ona wybudowana została na początku XIV w. stylu gotyckim. Pierwotnie stała przy szpitalu pod wezwaniem tego samego patrona. Później była przebudowywana, zaś w latach 1912-1913 przeniesiono ją na obecne miejsce.
Oprócz tych zabytków zbudowanych w XIV-XV wieku, jest w Słupsku sporo innych wartych uwagi obiektów i miejsc. Znajdują się tu nieliczne zachowane kamieniczki mieszczańskie oraz secesyjne domy.

W mieście odbywają się ważne ogólnopolskie imprezy, m.in. od blisko już pół wieku Festiwale Pianistyki Polskiej. Ponadto są też Festiwale Muzyki Organowej i Kameralnej, Komeda Jazz Festiwal, Konfrontacje Sztuki Kobiecej, Festiwal Sztuki Wschodu „Mundur Orientalia" i wiele innych. Odbywają się też imprezy bardziej masowe: Święto Ryby czy Amber Cup – największy halowy turniej piłkarski w kraju. Więcej informacji na temat oferty kulturalnej i turystycznej Słupska znaleźć można już na: www.ziemia-slupska.pl.

{jumi [*6]}