poniedziałek, wrzesień 28, 2020
Follow Us
piątek, 11 listopad 2011 13:59

Do Chopina w niepodległościowy weekend Wyróżniony

Napisane przez
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Do Chopina w niepodległościowy weekend mat.pras.
Żelazowa Wola jest najsłynniejszym miejscem kultu polskiego kompozytora. Tam prawdopodobnie poznali się jego rodzice, tam „Frycek" przyjeżdżał w odwiedziny.

 Żelazowa Wola to niewielka wieś położona jest w powiecie sochaczewskim, na skraju Puszczy Kampinoskiej, w odległości 54 km od Warszawy. Znajduje się w niej Dom Urodzenia Fryderyka Chopina oraz otaczający go park w Żelazowej Woli są własnością  Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

Chopinowie i Żelazowa Wola

Od przełomu XVIII i XIX stulecia majątek „Żelazowa Wola i Orły z przyległościami" należał do rodziny Skarbków. W gospodarstwie w zamian za utrzymanie i dach nad głową pomagała Justyna z Krzyżanowskich. Mikołaj Chopin z Francji był guwernerem młodych Skarbków. Po ślubie państwo Chopinowie zamieszkali w lewej oficynie murowanego dworku i tam 1 marca 1810 r. przyszedł na świat Fryderyk Chopin. Dzieciństwo Fryderyka nie było jednak związane z Żelazową Wolą, ponieważ już jesienią 1810 r. rodzina Chopinów przeniosła się na stałe do Warszawy.
W późniejszych latach Chopinowie kilkakrotnie odwiedzali Skarbków w Żelazowej Woli, głównie podczas świąt oraz letnich wakacji (m.in. latem 1823 r., w Boże Narodzenie 1825 r. i Nowy Rok 1826). Latem 1830 r. odwiedził swego przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego w Poturzynie, następnie zatrzymał się na kilka dni w Warszawie, po czym udał się do Żelazowej Woli, gdzie rodzina Chopinów przebywała na letnim wypoczynku. Był to ostatni pobyt kompozytora w miejscu swego urodzenia.
Jak głosi tradycja, podczas wizyt w majątku Skarbków wiele czasu spędzano
na muzykowaniu. Latem fortepian wynoszono do ogrodu, gdzie Fryderyk dawał koncerty pod świerkiem lub lipami. Poza rodziną i przyjaciółmi przysłuchiwali się tym niezwykłym występom licznie zgromadzeni goście, a także zapewne przypadkowi słuchacze, mieszkańcy pobliskich wsi.

Historia

Najwcześniejszą wzmiankę dotyczącą Żelazowej Woli znajdujemy w aktach grodzkich, z których dowiadujemy się, że w 1579 roku płatnikami podatków z łanów kmiecych byli bracia Piotr i Paweł Żelazo. Następnie majątek znalazł się w rękach rodziny Paprockich, potem Łuszczewskich i w 1798 r. Skarbków.
Po hr. Ludwice Skarbkowej Żelazową Wolę przejęli jej synowie, początkowo Fryderyk, a następnie w 1825 r. Michał, który zmarł w 1834 r. popełniając samobójstwo. Dalsza historia tego miejsca nie jest już związana z rodziną Skarbków. Wśród następnych właścicieli wymienia się: Franciszka Kwiatkowskiego, Józefa Wiśniewskiego do 1842 r., kiedy to majątek sprzedany został Henrykowi Peszlowi, a w 1856 r. odsprzedany Pawłowi Jaworskiemu. W latach 1859-1878 dwór zamieszkiwał Adam Towiański, syn słynnego filozofa Andrzeja Towiańskiego. Towiański pragnąc urządzić w oficynie kaplicę i miejsce kultu Chopina, przebudował oficynę obniżając m.in. jej dach i szpecąc w ten sposób budynek.  W 1879 r. posiadłość trafiła w ręce Aleksandra Pawłowskiego.

Przełomowym momentem w historii Żelazowej Woli była wizyta rosyjskiego kompozytora, pianisty i pedagoga Milija A. Bałakiriewa jesienią 1891 roku, po której w warszawskim środowisku muzycznym rozpętała się burza. Uświadomiono sobie, że Oficyna, w której urodził się Chopin jest kompletnie zaniedbana, a obecny właściciel majątku wykazuje całkowity brak poszanowania dla tego wyjątkowego miejsca. Od tego czasu rozpoczęto działania mające na celu przekształcenie zabytkowej oficyny w muzeum Chopina. Jednak nie od razu udało się zrealizować te plany. Wykup oficyny okazał się niemożliwy ze względu na wysoką cenę, jakiej zażądał właściciel. Niemniej w 1894 roku dzięki wstawiennictwu Bałakiriewa i członków warszawskiego Towarzystwa Muzycznego doprowadzono do odsłonięcia pierwszego na ziemiach polskich pomnika poświęconego Fryderykowi Chopinowi.
Z daru serca

Dopiero w latach dwudziestych XX w., obiektowi oficjalnie przyznano status zabytku o wyjątkowym znaczeniu dla polskiej kultury. Dzięki staraniom powołanego w Warszawie Towarzystwa Przyjaciół Domu Chopina oraz działającego w Sochaczewie Komitetu Chopinowskiego ostatecznie udało się zakupić oficynę wraz z przyległym do niej gruntem, na którym stał historyczny obelisk.

W 1931 r. Komitet Budowy Domu Chopina zainicjował renowację i przebudowę obiektu. Następnie profesor Franciszek Krzywda-Polkowski rozpoczął prace nad tworzeniem zaprojektowanego przez siebie parku. Zarząd Komitetu Dni Chopinowskich w Polsce wystąpił z apelem do szkółek, zakładów hodowlanych i ogrodniczych o dary. Z kraju i zagranicy napływały dary w postaci krzewów, drzew, bylin. Przez trzy lata (1932−34) ofiarowano ogółem około 7 tys. drzew i krzewów parkowych.

Dzięki ogromnemu wsparciu ze strony społeczeństwa wkrótce udało się zgromadzić kolekcję zabytkowych przedmiotów pochodzących z początku XIX w. Do Żelazowej Woli sprowadzono fortepian firmy /Pleyel/. Wśród pierwszych eksponatów rodzącej się nowej ekspozycji znalazł się również gipsowy odlew maski pośmiertnej Fryderyka Chopina – dar Kazimierza Hugo-Badera.

Wybuch II wojny światowej uniemożliwił kontynuację prac w Żelazowej Woli. W czasie okupacji park i Oficynę zamieniono na sanatorium i miejsce rehabilitacji rannych, a od jesieni 1944 roku aż do wyzwolenia w styczniu 1945 roku – na szpital polowy. Fortepian Pleyela został wywieziony. Większość, z trudem zbieranych eksponatów ekspozycji zaginęła. Ucierpiał również sam budynek. Oficyna miała uszkodzony dach i powybijane szyby w oknach.
Po zakończeniu wojny, już w 1945 r. powstał Tymczasowy Komitet Opieki nad Domem Chopina w Żelazowej Woli. Działalność Komitetu przejął wkrótce Instytut Fryderyka Chopina, któremu opiekę nad Żelazową Wolą powierzył w imieniu Skarbu Państwa Generalny Konserwator Zabytków.

Do 1949 r. trwały prace nad renowacją budynku, odtworzeniem ogrodu, a także zgromadzeniem kolekcji mebli i przedmiotów z epoki. W setną rocznicę śmierci Chopina odbyła się uroczysta inauguracja ekspozycji. Od 1950 r. przez dwa lata dom Chopina pozostawał pod zarządem Muzeum Narodowego. Od 1953 r. opiekę nad majątkiem w Żelazowej Woli sprawowało Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, zaś od 1 sierpnia 2005 r. funkcje te przejął Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Fortepian, żyrafa, biedermeier

W domu Chopina w Żelazowej Woli odtworzono wówczas klimat polskiego dworku pierwszych dekad XIX w. W dworku zgromadzono m.in.: warszawski fortepian firmy Leszczyński z pierwszej połowy XIX w., pionowy klawikord zwany „żyrafą" firmy Fried, Külbors z Wrocławia z XIX w., ponadto dziewiętnastowieczne meble w stylu biedermeier oraz portrety Fryderyka Chopina i jego rodziny. W saloniku muzycznym stoi współczesny fortepian, na którym grają pianiści podczas koncertów chopinowskich, odbywających się w sezonie letnim.

Na terenie bogatego w oryginalne gatunki roślin parku krajobrazowego, przez który przepływa rzeka Utrata, znajdują się cztery pomniki Fryderyka Chopina. Pierwszym jest obelisk z 1894 r. Znajduje się na nim medalion z popiersiem Chopina oraz napis: F. Chopin 22. II. 1810, poniżej lira otoczona liśćmi. Pomnik zaprojektował Bronisław Żochowski, a wizerunek kompozytora, według medalionu J. F. A. Bovy'ego, wykonał Jan Wojdyga.
W 1968 r. odsłonięto popiersie Chopina w piaskowcu dłuta Stanisława Sikory, a rok później, w 120. rocznicę śmierci kompozytora – pomnik z brązu autorstwa Józefa Gosławskiego. Najnowsze dzieło to popiersie Chopina z brązu, autorstwa Zofii Wolskiej, umieszczone na postumencie z piaskowca. Rzeźbę ufundowało Stadtmuseum Ponadto Düsseldorfie. Ponadto w 1984 r. Towarzystwo im. F. Chopina złożyło nieopodal dworku głaz upamiętniający wkład profesora Franciszka Krzywdy-Polkowskiego w tworzenie parku w Żelazowej Woli.Od 1954 r., rokrocznie, poczynając od pierwszej niedzieli maja do ostatniej niedzieli września, w Żelazowej Woli trwa sezon koncertów chopinowskich. Inicjatorem recitali był pianista i pedagog Zbigniew Drzewiecki. Od 2006 r. w tym samym okresie (maj-wrzesień) odbywają się „Prezentacje Muzyczne" – recitale utalentowanych młodych pianistów.

Uwagi dla zwiedzających
Żelazowa Wola to miejsce, w którym przychodzi czas na chwilę refleksji, wyciszenia. Celem tego miejsca nie jest tylko eksponowanie postaci Fryderyka Chopina, ale przede wszystkim wyrabianie w dorosłych i dzieciach poczucia piękna i harmonii. Można odpocząć w parku, zajrzeć do księgarni czy restauracji, a latem wysłuchać jednego z koncertów.
Długi, listopadowy weekend to świetna okazji, aby zajrzeć do tego niezwykłego miejsca. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Parku w Żelazowej Woli jest czynny w dniu 11 listopada – Święto Niepodległości, a także w sobotę – 12 listopada i w niedzielę – 13 listopada.
Dworek i Park będą otwarte od 9.00 do 16.30.

GODZINY OTWARCIA
- w okresie od 1 kwietnia do 30 września – czynne od 9.00 do 19.00
(ostatni zwiedzający wpuszczani są o 18.30)
- w okresie od 1 października do 31 marca – czynne od 9.00 do 17.00
(ostatni zwiedzający wpuszczani są o 16.30)
Od niedawna do Żelazowej Woli można dojechać specjalnym autobusem na trasie Warszawa – Sochaczew przez Żelazową Wolę (MOTOBUS: www.motobuss.pl, Tel. 604.736.522). Bilet kosztuje 7 zł.


{jumi [*6]}

a